Hangi Sendika

İş Kolu Nasıl Öğrenilir? İşyerinizin İş Kolu, Tespit Kararı ve Hangi Sendikanın Olduğu

7 dk Okuma
18 Kasım 2026 Güncelleme

İş kolu, işyerinde yürütülen asıl işe göre belirlenir ve 6356 sayılı Kanun'daki 20 iş kolundan birine girer. İşyerinizin iş kolunu e-Devlet'teki sendika üyelik ekranından, işvereninizden ya da Bakanlığın Resmî Gazete'de yayımladığı tespit kararlarından öğrenebilirsiniz. Memurlarda kolu kurumun girdiği hizmet kolu belirler.

Son güncelleme:

İş kolu nedir?

İş kolu, işçi sendikalarının örgütlendiği faaliyet alanıdır. 6356 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre iş kolları Kanuna ekli cetvelde 20 başlık olarak sayılır; bir iş koluna hangi işlerin girdiği ise Bakanlığın çıkardığı İşkolları Yönetmeliğinin ekindeki listede ekonomik faaliyet kodlarıyla gösterilir. İşçi, işyerinin girdiği iş kolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir (m. 17).

Bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de asıl işin iş kolundan sayılır (m. 4/2). Örneğin bir gıda fabrikasının yemekhanesinde veya deposunda çalışan işçi, fabrikanın girdiği gıda sanayii iş kolundadır. İş kollarının listesi ve her koldaki sendikalar için işçi iş kolları sayfasına bakabilirsiniz.

Kamu görevlilerinde "iş kolu" yerine "hizmet kolu" kavramı kullanılır. 4688 sayılı Kanun'un 5. maddesi 11 hizmet kolu sayar ve hangi kurumun hangi kola girdiği hizmet kolları yönetmeliğinin ekindeki listede gösterilir. Kurumların kollarını kamu hizmet kolları sayfasında görebilirsiniz.

İş kolu nereden öğrenilir?

Aşağıdaki yollar en kolaydan en kesine doğru sıralanmıştır. Bağlayıcı olan, Bakanlığın tespitidir.

  1. e-Devlet'te Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının İşçi Sendikaları Üyelik İşlemleri hizmetini açın. Üyelik başvurusu ekranı, Bakanlık kaydında işyerinizin bulunduğu iş koluna göre sendikaları listeler; listede hangi kolun sendikalarının çıktığına bakarak iş kolunuzu görebilirsiniz.
  2. İşvereninizin insan kaynakları veya muhasebe birimine sorun. İşyerinde toplu iş sözleşmesi varsa sözleşmenin ilk sayfasında taraf sendika ve iş kolu yazar; işveren toplu iş sözleşmesini işyerinde işçilerin görebileceği yerlere asmakla yükümlüdür (6356 m. 48/2).
  3. SGK işyeri sicil numarasına ve işyerinin faaliyet koduna bakın. SGK sicil numarasında yer alan "işkolu kodu" SGK'nın kendi faaliyet kodudur ve 6356 sayılı Kanun'daki 20 iş koluyla aynı şey değildir; ancak işyerinin ana faaliyetini gösterdiği için İşkolları Yönetmeliği listesinde karşılığını aramaya yardımcı olur.
  4. İşkolları Yönetmeliği ekindeki listede işyerinin asıl faaliyetini bulun. Faaliyetin girdiği sıra numarası işyerinin iş koludur.
  5. Bakanlığın Resmî Gazete'de yayımladığı işkolu tespit kararlarına bakın. Tartışmalı işyerleri için Bakanlık, işyerinin unvanı ve SGK sicil numarasıyla hangi iş koluna girdiğini karar olarak yayımlar.
  6. Emin olamıyorsanız Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne veya iş kolundaki bir sendikaya başvurun.

İş kolu tespitini kim yapar, nasıl itiraz edilir?

6356 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre bir işyerinin girdiği iş kolunun tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılır ve karar Resmî Gazete'de yayımlanır. İşkolları Yönetmeliğine göre tespit işverenin, işveren sendikasının veya işçi sendikasının başvurusu üzerine, işyerinde yürütülen işin niteliğine bakılarak yapılır.

Tespite karşı ilgililer kararın yayımından itibaren 15 gün içinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde karar verir; istinaf ve temyiz aşamalarının her biri için de iki aylık süre öngörülmüştür. Yeni bir toplu iş sözleşmesi için yetki süreci başlamışsa iş kolu değişikliği bir sonraki dönem için geçerli olur ve yürürlükteki toplu iş sözleşmesini etkilemez.

İş kolu değişirse sendika üyeliği kendiliğinden sona erer (6356 m. 19/7). Bu durumda yeni iş kolundaki bir sendikaya yeniden başvurmanız gerekir.

Bir şirkette hangi sendika var, nasıl öğrenilir?

Şirket bazında sendika üyeliği resmî olarak yayımlanmaz; ÇSGB istatistikleri iş kolu düzeyindedir. Bu yüzden "X şirketinde hangi sendika var" sorusunun yanıtı dolaylı yoldan bulunur. Önce işyerinin iş kolunu belirleyin, sonra o koldaki sendikalara ve işyerindeki toplu iş sözleşmesine bakın.

  1. Şirketin ana faaliyetine göre iş kolunu bulun; büyük şirketlerde farklı işyerleri farklı iş kollarında olabilir.
  2. O iş kolunun sayfasında sendikaları ve iş kolu barajını geçen sendikaları inceleyin. Toplu iş sözleşmesi yapabilmek için barajı geçmek gerekir.
  3. İşyerinde toplu iş sözleşmesi olup olmadığını işyeri sendika temsilcisine veya insan kaynaklarına sorun. Yürürlükteki toplu iş sözleşmesi işyerinde ilan edilir.
  4. Sorunuzu forumda "işyerim hangi sendikada" başlığıyla sorabilirsiniz; aynı işyerinde çalışanlar deneyimlerini paylaşabilir.

Memurun hizmet kolu nasıl öğrenilir?

Kamu görevlisinin hizmet kolu, çalıştığı kurumun yönetmelik listesinde yer aldığı koldur; unvan veya meslek belirleyici değildir. Örneğin Adalet Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığı büro, bankacılık ve sigortacılık; Millî Eğitim Bakanlığı ve üniversiteler eğitim, öğretim ve bilim; belediyeler yerel yönetim hizmet kolundadır.

Liste zaman zaman değiştirilir; örneğin 3 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de bazı kurumlar bayındırlık, ulaştırma ve tarım hizmet kollarına eklenmiştir. Listede yer almayan veya tartışmalı kurumların hizmet kolu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığınca birlikte belirlenir. Farklı hizmet koluna giren bir kuruma atanan kamu görevlisinin üyeliği sona erer (4688 m. 16). Mesleklere göre örnekler için mesleğe göre hangi sendika tablosuna bakın.

Sıkça sorulan sorular

İş kolu nereden öğrenilir?

e-Devlet'teki İşçi Sendikaları Üyelik İşlemleri hizmeti, işyerinizin kayıtlı olduğu iş kolundaki sendikaları listeler. Ayrıca işvereninize sorabilir, İşkolları Yönetmeliği listesine ve Bakanlığın Resmî Gazete'de yayımladığı işkolu tespit kararlarına bakabilirsiniz.

İş kolu kodu nedir, nerede yazar?

SGK işyeri sicil numarasında yer alan işkolu kodu, SGK'nın işyerinin faaliyetini gösteren kendi kodudur. 6356 sayılı Kanun'daki 20 iş kolu ise ayrı bir sınıflamadır; sendika üyeliği için bu 20 iş kolundan hangisine girildiği önemlidir.

İş kolu tespitini kim yapar?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yapar. Tespit işverenin, işveren sendikasının veya işçi sendikasının başvurusu üzerine işyerindeki işin niteliğine göre yapılır ve Resmî Gazete'de yayımlanır.

İş kolu tespitine itiraz nasıl yapılır?

Tespit kararına karşı ilgililer kararın Resmî Gazete'de yayımından itibaren 15 gün içinde iş mahkemesinde dava açabilir. Mahkeme iki ay içinde karar verir.

Şirketimde hangi sendika olduğunu nasıl öğrenirim?

Şirket bazında resmî üye sayısı yayımlanmaz. İşyerinin iş kolunu bulun, o koldaki barajı geçen sendikalara bakın ve işyerinde ilan edilen toplu iş sözleşmesini ya da işyeri sendika temsilcisini sorun.

İş kolum değişirse sendika üyeliğim ne olur?

İş kolunu değiştiren işçinin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer. Yeni iş kolundaki bir sendikaya e-Devlet üzerinden yeniden üye olmanız gerekir.

Dayanak ve kaynaklar

Mevzuat metinleri 18 Kasım 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edildi. Kanun ve yönetmelikler değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metne bakın.

Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuat ve kurum uygulamaları için resmî kaynaklara başvurun. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir sendikayı önermez.


Hazırlayan: HangiSendika · Yayın: 18 Kasım 2026 · Son güncelleme: 18 Kasım 2026