Türkiye'de sendika mesleğe göre değil, statüye ve çalışılan yerin koluna göre seçilir. Memurlar kurumlarının girdiği hizmet kolundaki bir sendikaya, işçiler işyerinin girdiği iş kolundaki bir sendikaya üye olur. Öğretmen eğitim, hemşire sağlık, imam diyanet kolundadır. Polis, asker, hâkim ve savcı sendikaya üye olamaz.
Son güncelleme:
Hangi meslek hangi sendikaya üye olur?
Sendika üyeliğini belirleyen iki soru vardır: Hangi statüde çalışıyorsunuz ve kurumunuz ya da işyeriniz hangi kola giriyor? Kamu kurumlarında kadro veya pozisyonda çalışan memur ve sözleşmeli personel 4688 sayılı Kanun kapsamındaki kamu görevlisidir. İş sözleşmesiyle çalışanlar ise kamu kurumunda çalışsalar bile işçidir ve 6356 sayılı Kanun'a tabidir. Statü farkını memur sendikası mı, işçi sendikası mı yazımızda ayrıntılı anlattık.
4688 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre sendikalar hizmet kolu esasına göre kurulur; meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz. Kanunun 14. maddesi, kamu görevlisinin "çalıştığı işyerinin girdiği hizmet kolunda" kurulu bir sendikaya üye olabileceğini söyler. Hangi kurumun hangi hizmet koluna girdiği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının birlikte yürüttüğü hizmet kolları yönetmeliğinin ekindeki listede gösterilir.
İşçilerde de durum benzerdir. 6356 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre işçi, işyerinin girdiği iş kolunda kurulu bir sendikaya üye olur; asıl işe yardımcı işlerde çalışanlar da asıl işin iş kolundan sayılır (m. 4). Bu yüzden aynı meslekten iki kişi farklı kollarda olabilir: Devlet okulundaki öğretmen eğitim hizmet kolunda, özel okuldaki öğretmen 10 numaralı iş kolundadır.
Meslek, statü ve kol tablosu
Aşağıdaki tablo en çok sorulan meslekler için tipik durumu gösterir. Kol adına tıklayarak o koldaki sendikaları ve güncel üye sayılarını görebilirsiniz. Tablo genel bir yol göstericidir; bir kurumun ya da işyerinin hangi kola girdiği yönetmelik listesine ve Bakanlık tespitine göre belirlenir.
| Meslek | Statü | Hizmet kolu / iş kolu | Not |
|---|---|---|---|
| Öğretmen (devlet okulu) | Kamu görevlisi | Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri | Kadrolu ve sözleşmeli öğretmenler aynı koldadır. MEB listede bu koldadır. |
| Öğretmen (özel okul, kurs) | İşçi | Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar (10) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Akademisyen, öğretim görevlisi (devlet üniversitesi) | Kamu görevlisi | Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri | Yönetmelik listesinde tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile bağlı sağlık merkezleri "üniversite hastaneleri" başlığıyla sağlık hizmet kolunda yer alır. Rektörler sendikaya üye olamaz. |
| Hemşire, ebe, doktor, sağlık teknikeri (Sağlık Bakanlığı, üniversite hastanesi) | Kamu görevlisi | Sağlık ve sosyal hizmetler (kamu) | Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastaneleri listede bu koldadır. |
| Hemşire, doktor, sağlık personeli (özel hastane) | İşçi | Sağlık ve sosyal hizmetler (17) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| İmam, müezzin, vaiz, Kur'an kursu öğreticisi | Kamu görevlisi | Diyanet ve vakıf hizmetleri | Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü bu koldadır. |
| VHKİ, memur, şef (genel idare) | Kamu görevlisi | Kuruma göre değişir | Adalet, Hazine ve Maliye, İçişleri bakanlıkları ile SGK gibi kurumlarda Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri; MEB'de eğitim; belediyede yerel yönetim. Kesin sonuç için kurumunuzun hizmet kolu esas alınır. |
| Adliye personeli (zabıt kâtibi, mübaşir) | Kamu görevlisi | Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri | Adalet Bakanlığı listede bu koldadır. Ceza infaz kurumlarında çalışanlar sendikaya üye olamaz. |
| Belediye memuru, zabıta, itfaiye eri | Kamu görevlisi | Yerel yönetim hizmetleri | Belediye başkanı ve yardımcıları üye olamaz. |
| Belediye işçisi | İşçi | Çoğunlukla Genel işler (20) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| PTT, TRT çalışanı (kamu görevlisi) | Kamu görevlisi | Basın, yayın ve iletişim hizmetleri | PTT A.Ş. ve TRT listede bu koldadır. |
| TCDD, DHMİ çalışanı (kamu görevlisi) | Kamu görevlisi | Ulaştırma hizmetleri | Kesin sonuç için kurumunuzun hizmet kolu esas alınır. |
| Karayolları, Tapu ve Kadastro, AFAD çalışanı | Kamu görevlisi | Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri | Kesin sonuç için kurumunuzun hizmet kolu esas alınır. |
| Orman, tarım ve TMO çalışanı | Kamu görevlisi | Tarım ve ormancılık hizmetleri | Kesin sonuç için kurumunuzun hizmet kolu esas alınır. |
| DSİ, MTA, enerji kurumları çalışanı | Kamu görevlisi | Enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri | Kesin sonuç için kurumunuzun hizmet kolu esas alınır. |
| Kültür ve Turizm Bakanlığı, Devlet Tiyatroları çalışanı | Kamu görevlisi | Kültür ve sanat hizmetleri | Kesin sonuç için kurumunuzun hizmet kolu esas alınır. |
| Polis (emniyet hizmetleri sınıfı) | Üye olamaz | — | 4688 m. 15/j. Emniyette başka sınıflarda çalışan personel için aşağıdaki açıklamaya bakın. |
| Subay, astsubay, uzman erbaş, jandarma | Üye olamaz | — | 4688 m. 15/f ve 15/l. |
| Hâkim, savcı | Üye olamaz | — | 4688 m. 15/b. |
| Vali, kaymakam | Üye olamaz | — | Mülki idare amirleri, 4688 m. 15/e. |
| Metal, otomotiv, makine işçisi | İşçi | Metal (12) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Market, mağaza çalışanı | İşçi | Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar (10) | Perakende ticaret bu iş kolundadır. İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Tekstil, hazır giyim işçisi | İşçi | Dokuma, hazır giyim ve deri (5) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Şoför (taşımacılık firması) | İşçi | Taşımacılık (15) | Bir fabrikanın kendi şoförü yardımcı işte çalıştığı için fabrikanın iş kolundan sayılır (6356 m. 4/2). |
| Banka, sigorta çalışanı | İşçi | Banka, finans ve sigorta (9) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Maden işçisi | İşçi | Madencilik ve taş ocakları (3) | Kamu maden kurumlarında memur statüsünde çalışanlar enerji, sanayi ve madencilik hizmet kolundadır. |
| İnşaat işçisi | İşçi | İnşaat (13) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Otel, restoran çalışanı | İşçi | Konaklama ve eğlence işleri (18) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Özel güvenlik görevlisi | İşçi | Savunma ve güvenlik (19) | Kamu kurumlarında kamu görevlisi statüsündeki özel güvenlik personeli kurumunun hizmet koluna girer. |
| Gazeteci (özel medya) | İşçi | Basın, yayın ve gazetecilik (8) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Gıda fabrikası işçisi | İşçi | Gıda sanayii (2) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
| Kimya, plastik, ilaç fabrikası işçisi | İşçi | Petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç (4) | İşyerinin iş kolu tespiti esas alınır. |
Kaynak: 4688 sayılı Kanun m. 4, 5, 14, 15; hizmet kolları yönetmeliği ekli listesi (son değişiklik: Resmî Gazete, 3 Temmuz 2026); 6356 sayılı Kanun m. 4, 5, 17 ve İşkolları Yönetmeliği. Kol sayfalarındaki üye sayıları ÇSGB'nin resmî istatistiklerinden alınır.
Öğretmenler hangi sendikaya bağlı?
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda çalışan kadrolu ve sözleşmeli öğretmenler, Bakanlık listede eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri kolunda yer aldığı için bu koldaki sendikalardan birine üye olabilir. Aynı kolda üniversiteler, YÖK ve ÖSYM de bulunur; okulda çalışan memur, VHKİ ve hizmetliler de bu koldaki sendikalara üye olur.
Özel okul, dershane, kurs ve vakıf üniversitesinde iş sözleşmesiyle çalışan öğretmenler işçi statüsündedir. Bu işyerleri çoğunlukla 10 numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar iş koluna girer. Eğitim kolundaki sendikaların listesi ve üye sayıları için eğitim hizmet kolu sayfasına bakabilirsiniz.
Hemşireler ve doktorlar hangi sendikaya üye olabilir?
Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Adli Tıp Kurumu ve üniversite hastaneleri yönetmelik listesinde sağlık ve sosyal hizmetler hizmet kolundadır. Bu kurumlarda çalışan hemşire, ebe, hekim, eczacı ve diğer sağlık personeli bu koldaki memur sendikalarına üye olabilir. Hekimlere özgü kurulmuş sendikalar da hizmet kolu esasına göre aynı kolda yer alır.
Özel hastanede iş sözleşmesiyle çalışanlar işçidir ve 17 numaralı sağlık ve sosyal hizmetler iş kolundaki işçi sendikalarına üye olur. Kamu ve işçi kollarının ayrı sayfaları vardır: sağlık hizmet kolu (memur) ve sağlık iş kolu (işçi).
Polis, asker, hâkim ve savcılar sendikaya üye olabilir mi?
Hayır. 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesi; emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarını, Silahlı Kuvvetler mensuplarını, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erleri, hâkim ve savcıları, mülki idare amirlerini, MİT mensuplarını ve ceza infaz kurumlarında çalışanları sendika üyeliği dışında tutar. Bu kişiler sendika da kuramaz.
Anayasa Mahkemesi 2014 yılında 15. maddenin (j) bendindeki "emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel" ibaresini iptal etmiştir. Bu nedenle Emniyet Genel Müdürlüğünde polis dışındaki sınıflarda çalışan personel, kurumun yer aldığı büro hizmet kolundaki sendikalara üye olabilir. Ayrıntılar ve emekliler için polis ve emekli sendika üyeliği yazımıza bakın.
Kolunuzu öğrendikten sonra sendikayı nasıl seçersiniz?
Kolunuzu belirledikten sonra o koldaki sendikaları karşılaştırabilirsiniz. Kol sayfalarında her sendikanın güncel üye sayısı, bağlı olduğu konfederasyon ve yıllara göre değişimi yer alır. Kamu tarafında kolda en çok üyeye sahip sendika toplu sözleşme masasında o kolu temsil eder; işçi tarafında toplu iş sözleşmesi yapabilmek için iş kolu barajı ve işyeri çoğunluğu gerekir.
- Statünüzü belirleyin: kadro veya sözleşmeli kamu görevlisi mi, iş sözleşmeli işçi mi?
- Kurumunuzun hizmet kolunu ya da işyerinizin iş kolunu bulun. Emin değilseniz iş kolu nasıl öğrenilir yazısındaki adımları izleyin.
- Kol sayfasında sendikaları ve üye sayılarını inceleyin; kamuda hizmet kollarında yetkili sendikalar, işçide iş kolu barajını geçen sendikalar listelerine bakın.
- İsterseniz iki sendikayı karşılaştırma sayfasında yan yana koyun ve hangi sendikaya üye olmalıyım yazısındaki ölçütleri kullanın.
- Üyelik için sendika üyelik formu (memur) ya da e-Devlet (işçi) adımlarını izleyin.
Sıkça sorulan sorular
Öğretmenler hangi sendikaya üye olabilir?
Devlet okullarında çalışan kadrolu ve sözleşmeli öğretmenler eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri kolundaki memur sendikalarından birine üye olabilir. Özel okul öğretmenleri işçi statüsündedir ve çoğunlukla 10 numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar iş kolundaki işçi sendikalarına üye olur.
Hemşireler hangi sendikaya bağlı?
Sağlık Bakanlığı veya üniversite hastanesinde kamu görevlisi olarak çalışan hemşireler sağlık ve sosyal hizmetler hizmet kolundaki memur sendikalarına üye olabilir. Özel hastanede iş sözleşmesiyle çalışan hemşireler 17 numaralı sağlık ve sosyal hizmetler iş kolundaki işçi sendikalarına üye olur.
İmamlar hangi sendikaya üye olabilir?
Diyanet İşleri Başkanlığında çalışan imam, müezzin ve vaizler diyanet ve vakıf hizmetleri kolundaki memur sendikalarına üye olabilir.
VHKİ hangi hizmet kolundadır?
VHKİ bir unvandır; hizmet kolunu çalışılan kurum belirler. Adalet Bakanlığı veya SGK gibi kurumlarda büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri; MEB'de eğitim; belediyede yerel yönetim hizmet koluna girer.
Market çalışanları hangi sendikaya üye olur?
Perakende ticaret yapan market ve mağazalar 10 numaralı ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar iş kolundadır. Çalışanlar bu iş kolundaki işçi sendikalarına üye olabilir; kesin iş kolu işyerinin tespitine göre belirlenir.
Şoförler hangi sendikaya bağlı?
Yolcu veya yük taşımacılığı yapan bir firmada çalışan şoförler 15 numaralı taşımacılık iş kolundadır. Bir fabrikada ya da başka bir işletmede şoförlük yapanlar yardımcı işte çalıştığı için o işyerinin iş kolundan sayılır.
Polis sendikası var mı?
Hayır. 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesine göre emniyet hizmetleri sınıfı mensupları sendikaya üye olamaz ve sendika kuramaz. Emniyette polis dışındaki hizmet sınıflarında çalışan personel ise büro hizmet kolundaki sendikalara üye olabilir.
Dayanak ve kaynaklar
Mevzuat metinleri 20 Kasım 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edildi. Kanun ve yönetmelikler değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metne bakın.
- 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu (m. 3, 4, 5, 14, 15)
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (m. 4, 5, 17)
- Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Kapsamına Giren Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik (ÇSGB metni) (kurumların hizmet kollarını gösteren ekli liste)
- Hizmet kolları yönetmeliğinde değişiklik (Resmî Gazete, 3 Temmuz 2026)
- İşkolları Yönetmeliği (Resmî Gazete, 19 Aralık 2012, sayı 28502)
- Anayasa Mahkemesi, 29/1/2014 tarihli ve E.2013/130, K.2014/18 sayılı karar (4688 m. 15/j'deki ibarenin iptali)
İlgili veri sayfaları
Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuat ve kurum uygulamaları için resmî kaynaklara başvurun. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir sendikayı önermez.
Hazırlayan: HangiSendika · Yayın: 18 Kasım 2026 · Son güncelleme: 20 Kasım 2026