Yetkili sendika, toplu pazarlıkta çalışanları temsil etme hakkı olan sendikadır. Memurlarda her hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendikadır; sayılar her yıl 15 Mayıs itibarıyla tespit edilir ve temmuzun ilk haftasında Resmî Gazete'de ilan edilir. İşçilerde ise iş kolunda yüzde 1 barajını geçip işyerinde işçilerin yarıdan fazlasını üye yapan sendikadır.
Son güncelleme:
Yetkili sendika ne demek?
"Yetkili sendika" günlük dilde, çalışanlar adına işverenle masaya oturan ve sözleşme imzalayan sendika için kullanılır. Kamu görevlileri ile işçiler için kurallar farklıdır. 4688 sayılı Kanun kamu tarafında "en fazla üyeye sahip sendika" ifadesini kullanır; 6356 sayılı Kanun ise işçi tarafında toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili sendikayı ve yetki belgesini düzenler.
Yetkili olmayan sendikaların üyeleri de haklarını kaybetmez. Kamuda toplu sözleşme hükümleri, toplu sözleşme ikramiyesi dışında, sendika üyesi olan ve olmayan tüm kamu görevlilerine uygulanır (4688 m. 28). İşçi tarafında ise toplu iş sözleşmesinden kural olarak taraf sendikanın üyeleri yararlanır; üye olmayanlar dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabilir (6356 m. 39).
Memur ve işçi sendikalarında yetki nasıl farklılaşır?
Aşağıdaki tablo iki kanundaki yetki kurallarını karşılaştırır.
| Konu | Kamu görevlileri (4688) | İşçiler (6356) |
|---|---|---|
| Yetki ölçütü | Hizmet kolunda en fazla üyeye sahip sendika | İş kolunda en az yüzde 1 üye + işyerinde işçilerin yarıdan fazlası (işletmede yüzde 40) |
| Hangi düzeyde? | Hizmet kolu (Türkiye geneli); işyeri temsilcisi için işyeri | İşyeri veya işletme |
| Sayım tarihi | Her yıl 15 Mayıs | Yetki başvurusunun yapıldığı tarih |
| Sonucun ilanı | Temmuz'un ilk haftası, Resmî Gazete | Bakanlık tespit yazısı; yetki belgesi |
| İtiraz | Yayımdan itibaren 5 iş günü içinde Ankara İş Mahkemesi | Tebliğden itibaren 6 iş günü içinde mahkeme |
| Ne sağlar? | Toplu sözleşme heyetinde kolu temsil, kurum idari kurulu, işyeri sendika temsilcisi | Toplu iş sözleşmesi görüşmesi, işyeri sendika temsilcisi atama, grev kararı |
| Dayanak | 4688 m. 22, 23, 29, 30 | 6356 m. 27, 41–44 |
Memur sendikalarında yetkili sendika nasıl ve ne zaman belirlenir?
4688 sayılı Kanun'un 30. maddesine göre sendika üye sayıları her yıl 15 Mayıs tarihi esas alınarak belirlenir. Kurumlar 15 Mayıs'tan sonraki beş iş günü içinde, işveren vekili, mali hizmetler yetkilisi ve hizmet kolundaki sendika temsilcilerinin katıldığı bir tespit toplantısı yapar. Toplantıda o tarihte aidat kesintisi yapılan üyelerin listesi değerlendirilir ve imzalanan tutanak mayıs ayının son iş gününe kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir.
Bakanlık, kurumlardan gelen tutanaklara göre her hizmet kolundaki toplam kamu görevlisi ve sendika üye sayılarını belirler, sonuçları her yıl temmuz ayının ilk haftasında Resmî Gazete'de yayımlar. Yayımdan itibaren beş iş günü içinde sendika ve konfederasyonlar Ankara İş Mahkemesine itiraz edebilir; mahkeme itirazı on beş gün içinde karara bağlar.
Her hizmet kolunda en fazla üyeye sahip sendika; Kamu Görevlileri Sendikaları Heyetinde o kolu temsil eder ve toplu sözleşmenin hizmet koluna ilişkin bölümünü imzalar (m. 29), kurum idari kurullarına temsilci verir (m. 22) ve Kamu Personeli Danışma Kurulunda yer alır (m. 21). İşyerinde en çok üye kaydetmiş sendika ise işyeri sendika temsilcisi seçer; temsilci sayısı işyerindeki kamu görevlisi sayısına göre birden beşe kadardır ve temsilciler haftada dört saat izinli sayılır (m. 23).
- 15 Mayıs: Kurumda o tarihte aidat kesilen sendika üyeleri esas alınır.
- 15 Mayıs'ı izleyen 5 iş günü: Kurumlarda tespit toplantısı yapılır ve tutanak imzalanır.
- Mayıs'ın son iş günü: Tutanaklar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ulaşır.
- Temmuz'un ilk haftası: Hizmet kollarındaki üye sayıları Resmî Gazete'de yayımlanır.
- Yayımı izleyen 5 iş günü: Ankara İş Mahkemesine itiraz süresi.
Tespitin yalnız 15 Mayıs'taki aidat kesintisine bakması nedeniyle, o tarihten sonra yapılan üyelik ve çekilmeler bir sonraki yılın sayımına yansır. Çekilme bildirimi kuruma verildikten 30 gün sonra geçerli olur (m. 16). Ayrıntılar için sendikadan nasıl istifa edilir yazımıza bakabilirsiniz.
İşçi sendikalarında yetkili sendika nasıl belirlenir?
6356 sayılı Kanun'un 41. maddesine göre bir işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için iki şart birlikte aranır. Birincisi, kurulu bulunduğu iş kolunda çalışan işçilerin en az yüzde 1'inin üyesi olmasıdır. İkincisi, sözleşmenin kapsayacağı işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletme sözleşmesinde ise işçilerin yüzde 40'ının üyesi olmasıdır. İşletmede birden çok sendika yüzde 40'a ulaşırsa en çok üyeye sahip olan yetkilidir.
Yüzde 1 hesabında Bakanlığın her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımladığı iş kolu istatistikleri esas alınır; istatistik, yenisi yayımlanana kadar geçerlidir. Barajı geçen sendikaları iş kolu barajını geçen işçi sendikaları listesinde, barajın ayrıntılarını iş kolu barajı nedir yazısında bulabilirsiniz.
- Sendika, toplu iş sözleşmesi yapmak için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yetki tespiti başvurusu yapar (m. 42). İşveren de başvurabilir.
- Bakanlık kayıtlarına göre şartlar sağlanıyorsa başvuruyu, işçi ve üye sayılarını altı iş günü içinde taraflara ve iş kolundaki sendikalara bildirir.
- Tespit yazısını alanlar altı iş günü içinde mahkemeye itiraz edebilir (m. 43). İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.
- İtiraz yoksa ya da reddedilirse Bakanlık sendikaya yetki belgesi verir (m. 44).
- Taraflardan biri yetki belgesinin alındığı tarihten itibaren on beş gün içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırır (m. 46).
Yetkisi kesinleşen sendika, işyerindeki işçi sayısına göre bir ile sekiz arasında işyeri sendika temsilcisi atar (m. 27). İşveren, işyeri sendika temsilcisinin iş sözleşmesini haklı bir neden olmadıkça ve nedenini yazılı olarak açık ve kesin şekilde belirtmedikçe feshedemez (m. 24).
Örnek: Bir hizmet kolunda ve bir işyerinde yetki nasıl hesaplanır?
Kamu örneği (temsilî sayılar): Bir hizmet kolunda 15 Mayıs itibarıyla A sendikasının 120.000, B sendikasının 90.000, C sendikasının 30.000 üyesi olsun. Bu kolda en fazla üyeye sahip sendika A'dır ve o kolu toplu sözleşme heyetinde A temsil eder. Bir işyerinde ise B en çok üyeye sahipse o işyerinin işyeri sendika temsilcisini B seçer.
İşçi örneği (temsilî sayılar): 400 işçinin çalıştığı bir fabrikada D sendikasının 210 üyesi olsun ve D, iş kolunda yüzde 1 barajını geçmiş olsun. 210 sayısı 400'ün yarısından fazla olduğu için D bu işyeri için yetki tespiti isteyebilir. Üye sayısı 200 olsaydı yarıdan fazla şartı sağlanmazdı.
Güncel ve gerçek veriler için hizmet kollarında yetkili memur sendikaları listesine, Temmuz 2026 kamu tebliğinin ayrıntıları için Temmuz 2026 kamu dönemi sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Yetkili sendika ne zaman belirlenir?
Memur sendikalarında her yıl 15 Mayıs itibarıyla üye sayıları tespit edilir ve sonuçlar temmuzun ilk haftasında Resmî Gazete'de yayımlanır. İşçi sendikalarında sabit bir tarih yoktur; sendika veya işveren Bakanlığa başvurduğunda başvuru tarihindeki üye ve işçi sayılarına bakılır.
Yetkili sendika seçimi yapılır mı?
Hayır, yetkili sendika oylamayla seçilmez. Kamuda kurumlardaki aidat kesintisi listelerinden yapılan sayımla, işçide Bakanlık kayıtlarındaki üyelik bildirimleriyle belirlenir. Yetkili olmak için sendikanın üye sayısını artırması gerekir.
Yetkili sendika kaç yılda bir belirlenir?
Kamu görevlileri için üye sayıları her yıl yeniden tespit edilir. İşçiler için yetki, toplu iş sözleşmesi dönemine bağlıdır; toplu iş sözleşmesi en az bir, en çok üç yıllık yapılır ve yeni sözleşme için yetki başvurusu mevcut sözleşmenin bitiminden önceki 120 gün içinde yapılabilir.
Yetkili sendikaya üye olmazsam toplu sözleşmeden yararlanır mıyım?
Memurlarda evet: toplu sözleşme hükümleri, toplu sözleşme ikramiyesi hariç, sendikalı ve sendikasız tüm kamu görevlilerine uygulanır. İşçilerde toplu iş sözleşmesinden taraf sendikanın üyeleri yararlanır; üye olmayan işçi dayanışma aidatı ödeyerek yararlanabilir.
Yetkili sendika temsilcisinin izin hakkı var mı?
Kamuda en çok üye kaydetmiş sendikanın işyeri sendika temsilcileri görevlerini yerine getirmek için haftada dört saat izinli sayılır (4688 m. 23). İşçi tarafında ise 6356 sayılı Kanun, temsilcilere görevlerini yapmaları için işyerinde kolaylık sağlanmasını öngörür; ayrıntılar toplu iş sözleşmesinde düzenlenebilir.
Yetkili sendika hangisi, nereden öğrenirim?
Memurlar için her hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendika ÇSGB'nin temmuz tebliğinde yer alır; HangiSendika'daki yetkili memur sendikaları listesi bu tebliğe dayanır. İşçiler için yetki işyeri bazındadır; işyerinizdeki durumu işvereninizden, sendikadan veya Bakanlığın il müdürlüğünden öğrenebilirsiniz.
Dayanak ve kaynaklar
Mevzuat metinleri 20 Kasım 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edildi. Kanun ve yönetmelikler değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metne bakın.
- 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu (m. 16, 21, 22, 23, 28, 29, 30)
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (m. 24, 27, 35, 39, 41, 42, 43, 44, 46)
- ÇSGB: Kamu görevlileri sendika üye sayıları hakkında tebliğler
İlgili veri sayfaları
Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuat ve kurum uygulamaları için resmî kaynaklara başvurun. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir sendikayı önermez.
Hazırlayan: HangiSendika · Yayın: 18 Kasım 2026 · Son güncelleme: 20 Kasım 2026