Hangi Sendika

Toplu Sözleşme ve Toplu İş Sözleşmesi (TİS) Nedir? Memur Dönemleri, İşçi Süreci ve TİS Farkı

9 dk Okuma
20 Kasım 2026 Güncelleme

Memurların mali ve sosyal hakları, son rakamı tek olan yıllarda ağustos ayında yapılan ve iki yıl geçerli olan toplu sözleşmeyle belirlenir; anlaşma olmazsa Kamu Görevlileri Hakem Kurulu karar verir. Yürürlükteki 8. dönem 2026–2027 yıllarını kapsar. İşçiler ise yetkili sendika ile işveren arasında bir ila üç yıllık toplu iş sözleşmesi (TİS) imzalar.

Son güncelleme:

Toplu sözleşme ile toplu iş sözleşmesi arasındaki fark nedir?

"Toplu sözleşme" 4688 sayılı Kanun'a göre kamu görevlilerinin, "toplu iş sözleşmesi" (TİS) ise 6356 sayılı Kanun'a göre işçilerin sözleşmesidir. Kamu görevlilerinin toplu sözleşmesi Türkiye genelindeki tüm memurları ve hizmet kollarını tek metinde kapsar; işçilerin TİS'i ise belirli bir işyeri, işletme ya da işverenler grubu için yapılır.

Memur toplu sözleşmesi ile işçi toplu iş sözleşmesi
KonuMemur toplu sözleşmesi (4688)İşçi TİS (6356)
TaraflarKamu İşveren Heyeti ve Kamu Görevlileri Sendikaları HeyetiYetkili işçi sendikası ve işveren ya da işveren sendikası
Ne zaman?Son rakamı tek olan yıllarda, ağustosun ilk iş günü başlarYetki belgesinden sonra, işyerine göre değişir
Süreİki mali yılEn az bir, en çok üç yıl
UyuşmazlıktaKamu Görevlileri Hakem Kurulu; karar kesindirArabulucu, ardından grev veya Yüksek Hakem Kurulu
GrevKanunda düzenlenmemiştirKanuni şartlarla grev hakkı vardır
Kimlere uygulanır?Tüm kamu görevlilerine; toplu sözleşme ikramiyesi yalnız üyelereTaraf sendikanın üyelerine ve dayanışma aidatı ödeyenlere
YayımResmî GazeteGörevli makama tevdi edilir, işyerinde ilan edilir

Memur toplu sözleşmesi ne zaman yapılır?

4688 sayılı Kanun'un 31. maddesine göre toplu sözleşme görüşmeleri son rakamı tek olan yıllarda yapılır. Görüşmeler ağustos ayının ilk iş günü başlar ve Hakem Kurulu kararı dahil süreç en geç ağustosun son iş günü tamamlanır. Toplu sözleşme hükümleri, yapıldığı tarihi izleyen iki mali yıl için geçerlidir (m. 28). Bu nedenle 2025 Ağustos'unda yapılan görüşmeler 2026 ve 2027 yıllarını belirler; bir sonraki görüşmeler Ağustos 2027'de 2028–2029 dönemi için yapılacaktır.

Masada kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyeti, kamu görevlileri adına 15 üyeli Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti bulunur. Heyet; en çok üyeye sahip konfederasyonun belirlediği başkan, 11 hizmet kolunun her birinde en çok üyeye sahip sendikaların temsilcileri ve en çok üyeye sahip ilk üç konfederasyonun birer temsilcisinden oluşur (m. 29). Bu yüzden temmuz ayında yayımlanan üye sayıları, görüşmelere kimin katılacağını da belirler. Güncel sayılar için Temmuz 2026 kamu dönemi ve kamu konfederasyonları sıralaması sayfalarına bakabilirsiniz.

Memur toplu sözleşme dönemleri (4688 sayılı Kanun, 2012 sonrası)
DönemKapsadığı yıllarGörüşme yılı
1. dönem2012–20132012 (geçici madde 11)
2. dönem2014–20152013
3. dönem2016–20172015
4. dönem2018–20192017
5. dönem2020–20212019
6. dönem2022–20232021
7. dönem2024–20252023
8. dönem (yürürlükte)2026–20272025; imza + Hakem Kurulu (genel zam)
9. dönem2028–2029Ağustos 2027

Dönemler 4688 sayılı Kanun'un 28. ve 31. maddeleri ile geçici 11. maddesinden çıkarılmıştır. 9. dönem görüşmeleri Kanundaki takvime göre Ağustos 2027'de yapılacaktır.

8. dönem toplu sözleşme (2026–2027) neyi kapsıyor?

Görüşmeler 1 Ağustos 2025'te başladı. Genel bölümün 58 maddesi ile 11 hizmet kolunun tamamına ilişkin bölümler 20 Ağustos 2025'te imzalandı (ÇSGB'ye göre toplam 369 madde). Uzlaşılamayan genel zam oranını Kamu Görevlileri Hakem Kurulu 26/8/2025 tarihli ve 2025/1 sayılı kararıyla belirledi; karar 27 Ağustos 2025 tarihli ve 32999 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İmzalanan bölümler için Hakem Kuruluna başvurulamaz (4688 m. 29); Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir (4688 m. 34).

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının duyurusuna göre karar, memur maaşları ve memur emeklilerinin aylıkları için 2026'nın ilk altı ayında yüzde 11, ikinci altı ayında yüzde 7, 2027'nin ilk altı ayında yüzde 5 ve ikinci altı ayında yüzde 4 artış öngörür; enflasyon farkı ayrıca maaşlara yansıtılır. Hizmet kollarına özgü hükümler ve toplu sözleşme ikramiyesi tutarı için Resmî Gazete'deki karar metnine bakın.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu nedir?

Toplu sözleşme görüşmeleri uzlaşmazlıkla biterse, toplantı tutanağının imzalanmasından veya uzlaşmazlığın tespitinden itibaren üç iş günü içinde Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulabilir (m. 33). Kurul 11 üyeden oluşur: Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay yöneticileri arasından Cumhurbaşkanınca seçilen başkan, kamu kurumlarından dört üye, en çok üyeye sahip üç konfederasyondan dört üye ve öğretim üyeleri arasından seçilen iki üye. Kurul başvurudan itibaren beş gün içinde karar verir; karar kesindir ve Resmî Gazete'de yayımlanır (m. 34).

Toplu iş sözleşmesi nasıl yapılır?

İşçi tarafında süreç, sendikanın yetki tespitiyle başlar. Yetki şartları ve tespit adımları yetkili sendika nedir yazısında anlatılmıştır. Yetki belgesinden sonra 6356 sayılı Kanun'daki süreler şöyle işler:

  1. Çağrı: Taraflardan biri yetki belgesinin alınmasından itibaren 15 gün içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırır (m. 46).
  2. Toplu görüşme: İlk toplantıdan itibaren 60 gün sürer (m. 47).
  3. Uyuşmazlık: Anlaşma olmazsa taraflardan biri altı iş günü içinde uyuşmazlığı görevli makama bildirir (m. 49).
  4. Arabuluculuk: Görevli makam resmî listeden bir arabulucu atar; arabulucunun görevi 15 gün sürer ve taraflar anlaşırsa en çok altı iş günü uzatılabilir (m. 50).
  5. Grev kararı: Arabulucu tutanağının tebliğinden itibaren 60 gün içinde grev kararı alınabilir ve altı iş günü önceden bildirilen tarihte uygulanır (m. 60). Grev yasağı olan işlerde ya da grev ertelemesi sonunda uyuşmazlığı Yüksek Hakem Kurulu çözer (m. 51, 63).
  6. İmza: Anlaşma sağlanırsa TİS dört nüsha imzalanır, görevli makama tevdi edilir ve işveren sözleşmeyi işyerinde ilan eder (m. 48).

Taraflar anlaşarak uyuşmazlığı her aşamada özel hakeme de götürebilir (m. 52). Grevin şartları ve grev oylaması için grev ve iş bırakma yazısına bakın.

Kamu işyerlerinde uygulamada, işyeri TİS görüşmelerinden önce hükûmet ile kamu işçilerini temsil eden konfederasyonlar arasında "Kamu Çerçeve Protokolü" imzalanması yoluna gidilmektedir. Bu protokol 6356 sayılı Kanun'da tanımlanan "çerçeve sözleşme"den farklıdır; içeriği her dönem ayrıca açıklanır. Bazı TİS'lerin eklerinde disiplin kurulu ve disiplin cezaları cetveli de yer alır; bu hükümler yalnız o sözleşmenin kapsadığı işyerlerinde uygulanır.

TİS farkı nedir, ne zaman ödenir?

Yeni toplu iş sözleşmesi çoğu zaman önceki sözleşmenin bittiği tarihten sonra imzalanır, ancak yürürlük başlangıcı önceki sözleşmenin bitiş tarihine bağlanır. 6356 sayılı Kanun'un 39. maddesine göre sözleşmenin imzalandığı tarihte taraf sendikaya üye olanlar sözleşmeden yürürlük tarihinden itibaren yararlanır. Yürürlük tarihi ile imza tarihi arasındaki aylar için hesaplanan ücret ve sosyal hak artışları toplu olarak ödenir; buna uygulamada "TİS farkı" veya "toplu sözleşme farkı" denir.

TİS farkının ne zaman ve kaç taksitte ödeneceği kanunda belirlenmemiştir; sözleşmede kararlaştırılır. İmza tarihinden sonra üye olanlar, üyeliklerinin sendikaca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanır; imza ile yürürlük arasında iş sözleşmesi sona erenler ise sözleşmenin bittiği tarihe kadar yararlanır. Önceki sözleşmenin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder (m. 36).

Sıkça sorulan sorular

Memur toplu sözleşmesi ne zaman yapılır?

Son rakamı tek olan yıllarda, ağustos ayının ilk iş günü başlar ve Hakem Kurulu kararı dahil en geç ağustosun son iş günü tamamlanır. Sözleşme izleyen iki yıl için geçerlidir; bir sonraki görüşmeler Ağustos 2027'de 2028–2029 dönemi için yapılacaktır.

8. dönem toplu sözleşme hangi yılları kapsıyor?

8. dönem 2026 ve 2027 yıllarını kapsar. Genel ve hizmet kolu bölümleri imzalandı; uzlaşılamayan genel zam oranı Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2025/1 sayılı kararıyla belirlendi (RG 27.08.2025).

Hakem Kurulu kararına itiraz edilebilir mi?

Hayır. 4688 sayılı Kanun'un 34. maddesine göre Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

Toplu iş sözleşmesi kaç yıllık yapılır?

En az bir, en çok üç yıllık yapılır. Süre imzadan sonra uzatılamaz, kısaltılamaz ve süresinden önce sona erdirilemez.

TİS farkı nedir?

Yeni toplu iş sözleşmesinin yürürlük tarihi ile imza tarihi arasındaki dönem için doğan ücret ve sosyal hak artışlarının toplu ödenmesidir. İmza tarihinde taraf sendikaya üye olanlar sözleşmeden yürürlük tarihinden itibaren yararlandığı için bu fark oluşur.

TİS farkı ne zaman ödenir?

Kanunda belirli bir ödeme tarihi yoktur; ödeme zamanı ve taksitleri toplu iş sözleşmesinde kararlaştırılır. İşyerinizin sözleşmesine veya sendika temsilcisine bakın.

Sendikasız işçi toplu iş sözleşmesinden yararlanır mı?

Kural olarak taraf sendikanın üyeleri yararlanır. Üye olmayan işçi, taraf sendikaya dayanışma aidatı öderse talep tarihinden itibaren sözleşmeden yararlanabilir.

Memurlar grev yapabilir mi?

4688 sayılı Kanun kamu görevlilerine grev hakkı düzenlemez; toplu sözleşme uyuşmazlıkları Kamu Görevlileri Hakem Kurulunda çözülür. İş bırakma eylemlerinin hukuki durumu için grev ve iş bırakma rehberine bakın.

Dayanak ve kaynaklar

Mevzuat metinleri 20 Kasım 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edildi. Kanun ve yönetmelikler değişebilir; işlem yapmadan önce güncel metne bakın.

Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; güncel mevzuat ve kurum uygulamaları için resmî kaynaklara başvurun. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir sendikayı önermez.


Hazırlayan: HangiSendika · Yayın: 18 Kasım 2026 · Son güncelleme: 20 Kasım 2026